The Crow, Nog steeds leven na de dood

0
14662

Lotte”, sagte ich, indem ich ihr die Hand reichte und mir die Augen voll Tränen wurden,”wir werden uns wiedersehn! Hier und dort wiedersehn!
uit Die Leiden des Jungen Werthers van J.W. Goethe (1749-1832)

Rockster Eric Draven is zielsgelukkig met zijn vriendin Shelly. Het is allemaal rozengeur en maneschijn, een onwerkelijke en droomachtige idylle waaruit ze nooit meer willen ontwaken. De zoete droom wordt een nachtmerrie wanneer Shelly en Eric op gruwelijke wijze worden vermoordt.

In het niemandsland tussen leven en dood waakt een kraai over Draven en na een jaar verrijst de jongeman volledig los van de werkelijkheid uit zijn graf met slechts een doel voor ogen: wraak. Slechts hierdoor kan hij rust vinden en voor alle eeuwigheid verenigd worden met zijn geliefde Shelly. In een notendop is hiermee de rode draad van The Crow weergegeven. De rode draad die in 1981 zijn oorsprong vond in de door verdriet getergde geest van schrijver/tekenaar James O’Barr.

 De tranen van O’Barr

James O’Barr was pas 18 jaar toen hij zijn verloofde verloor na een aanrijding door een dronken automobilist. Verscheurd door verdriet liep James met zijn ziel onder de arm op zoek naar verlossing uit zijn ellende. Terwijl hij in 1981 bij Berlijn gestationeerd is op een Amerikaanse legerbasis begint hij zijn pijn te vertalen naar papier en hoopt door de comic zijn pijn te verlichten. Maar O’Barrs poging de pijn overwinnen werkte averechts en strooide zout in de nog niet geheelde wonden.

“…all I was doing was intensifying it–I was focusing on all this negativity. As I worked on it, things just got worse and worse, darker and darker. So, it really didn’t have the desired effect–I was probably more fucked up afterwards than before I started.” Aldus O’Barr.

Het waren geen makkelijke jaren maar in 1989 kwam het eerste deel van The Crow uit bij uitgeverij Caliber. Er goed verkocht de comic niet en Caliber hield het voor gezien. Drie jaar later pikte uitgeverij Tundra de comic op en vervolmaakte de serie met de overige delen.
In de jaren die volgden groeide James O’Barr’s naargeestige en diep melancholiek relaas van The Crow uit tot een comic met een geheel eigen publiek dat The Crow naar een cultstatus verhief. De geschiedenis van de film vergrootte deze status alleen nog maar en er ontstond een vreemde wisselwerking tussen comic en film die beide hun oorsprong vonden in tragedie en elkaar daar in aanvulden. De comic mag dan nog aanmerkelijk donkerder zijn dan de film met Brandon Lee, de film heeft door Lee’s dood op de set zijn eigen hart van pijn gekregen en zal dat voor altijd meedragen. Is de comic het verhaal van James ‘O Barr, de film is het verhaal van Brandon Lee. De zwanenzang van een jonge, talentvolle acteur die net als het karakter Eric Draven op het punt stond om in het huwelijk te treden met zijn geliefde.

Lee en de dood

Het was Brandon Lee’s vierde film waar hij in maart 1993 bijna de laatste hand aan kon leggen. Na enige actievehikels waar hij zijn kunnen als martial arts begaafde kon tentoonspreiden was The Crow de film die hem op de kaart zou zetten als acteur. Hij was iedere dag op de set aanwezig en niet alleen omdat hij de hoofdrol speelde en in de meeste scènes te zien was. Lee was zich er zelf ook van bewust dat The Crow een belangrijke film voor hem was. Lee had een zweem van James Dean maar hij was al enige jaren niet meer de jonge onbesuisde rebel die hij in zijn tienerjaren was geweest. Hij was volwassen en zelfstandig en met name hard bezig om de eveneens tragische erfenis van zijn vader Bruce achter zich te laten.

Brandon groeide op in de schaduw van zijn vader Bruce, die zelf op 32 jarige leeftijd om het leven kwam tijdens de opnames van The Game of Death. Een morbide gegeven is dat ook deze film na Bruce Lee’s dood is afgemaakt met een stand-inn.
De kleine Brandon was pas acht jaar toen Bruce overleed en dat heeft Brandon lange tijd achtervolgd. Toen zijn moeder Linda hem op negenjarige leeftijd voor het eerst naar een martial arts school bracht zag de kleine Brandon daar een poster aan de muur van vader Bruce. Huilende rende Brandon naar buiten. Het duurde jaren voordat Brandon echt met de geweldige erfenis maar ook last van zijn vader kon leven en toen The Crow op zijn weg kwam werd dat een belangrijk keerpunt. Hij werd immers nu niet gecast als martial artsknokker maar als acteur. Een eerder aangeboden rol in de verfilming van het levensverhaal van zijn vader, Dragon: The Bruce Lee Story, had hij ook niet aangenomen. Brandon wilde zijn eigen weg gaan. En op die weg had hij nog acht dagen te gaan voordat de opnames van The Crow erop zaten. Met dat heugelijke feit in het vooruitzicht en de geplande bruiloft met zijn verloofde Lisa Hutton een maand daarna kon er weinig stuk voor Lee.

Wat menigeen achteraf wel concludeerde was dat Brandon Lee altijd erg bezig was met de dood. Een jeugdvriend vertelde later dat Brandon vaak sprak over: “a premonition that he would die suddenly, like his father, and on a movie set.” Om zich voor te bereiden op zijn rol in The Crow liet Lee tientallen zakken met ijs vullen waar hij onder ging liggen. Hij wilde zo ervaren hoe het voelde om een jaar lang als dode in de koude grond te liggen. Toen de producer dat hoorde waarschuwde hij Brandon dat niet meer te doen vanwege gezondheidsrisico’s

Op 31 maart 1993 werd het aanstaande geluk wreed kapotgeslagen. Het was een opname dag als iedere andere maar er wel duidelijk op gericht dat men bezig was met de afronding van de laatste shots. Het bulkdeel van alle schiet en knalscènes zat er al op en de managers van Wilmington’s Carolco Studio’s hadden hun freelance wapenexpert, James Moyer, al naar huis gestuurd. Die ene opname met dat ene schot op Lee kon de standaard crew wel afronden.
Het was net na middernacht, 31 maart was begonnen, toe de crew zich opmaakte voor de opnames waarin Lee in een flashbackscène door drug dealer Funboy, gespeeld door Michael Massee, in close up neergeschoten zou worden. Massee had een echte de 44 magnumrevolver in handen gekregen geladen met dummy kogels voor het close up shot. Deze kogels waren feitelijk volledige kogels maar zonder kruit zodat ze niet afgeschoten konden worden. Na dit shot werden de nepkogels verwijdert en geladen met lossenflodders waarvan de patroon geen kogel bezit maar alleen kruit voor een knal. Toen Massee de trekker overhaalde kwam er alleen heel wat meer dan een knal tevoorschijn. Na het schot zakte Lee direct in elkaar met een aanzienlijk gat in zijn buik. De cast en crew snelden te hulp maar het was duidelijk dat het een zware verwonding was en niet slechts een schram. Wat de door zijn verleden getergde Brandon op dat moment gedacht heeft zullen we nooit te weten komen maar feit is dat in de laatste film van zijn vader, The Game of Death, een scène zit waarin Bruce Lee op een filmset wordt doodgeschoten doordat gangsters de losse flodders in het wapen hebben vervangen door echte kogels.

Brandon Lee werd met spoed overgebracht naar het ziekenhuis waar geconstateerd werd dat hij geraakt was door een kaliber 44 kogel. De eerder naar huis gestuurde wapenspecialist had er later maar een verklaring voor. Toen de nepkogels zonder kruit uit het wapen werden gehaald om te worden vervangen door losse flodders is er kogelpunt van de nepkogels in het wapen blijven zitten die er later door de kruitlading van de losse flodders is uitgeschoten. Daarmee werd het wapen was dus feitelijk in twee afzonderlijke stappen echt geladen.
Acteur Massee, die de trekker over had gehaald raakte in een diepe depressie en moest de last van het tragische ongeval met zich meedragen. Maar ook actrice Sophia Shinas, die de rol van Draven’s vriendin Shelly speelde en met The Crow haar filmdebuut maakte zal die bewuste nacht nooit meer vergeten. Maanden na Brandon’s dood kwam de cast en crew weer bijelkaar in een poging om de film toch nog tot een einde te brengen als eerbetoon aan Lee. Sophia Shinas: “Going back was very difficult, because we really felt his presence. What happened on that stage truly gives new meaning to the word tragedy. I really didn’t want to go back.” Op zaterdag 3 april werd Lee’s lichaam in Seattle begraven naast het lichaam van zijn vader Bruce op het Lake View kerkhof.
Na het dodelijke ongeluk op de set van The Crow is het tegenwoordig niet meer toegestaan dat op een filmset wapens met losse flodders gericht op een acteur worden afgevuurd. Geruchten dat het beeldmateriaal van het dodelijke schot op Lee in omloop zou zijn berusten op onwaarheid. Het filmmateriaal is nooit ontwikkeld en direct na Lee’s dood vernietigd.

De filmmythe

Regisseur Alex Proyas die met The Crow zijn doorbraak moest gaan maken kijkt ook met gemengde gevoelens terug. Hij leverde met slechts een budget van 14 miljoen dollar een visueel prachtige film af die voor veel betrokkenen een belangrijk keerpunt zou zijn in hun carrière. Los van de tragische wending die The Crow heeft gekregen is Proyas visie een toonbeeld van een neo-gothic aanpak die ook een Tim Burton niet vreemd is. Proyas nam een fors risico want de mainstream wil doorgaans geen duistere films zien met een naargeestig verhaal waarin daglicht niet te bekennen is en regen met pijpenstelen uit de lucht valt. Het zal ongetwijfeld de vreselijk dood van Lee zijn geweest die The Crow een wrange publiciteit heeft gegeven. Velen zullen The Crow in eerste instantie gezien uit nieuwsgierigheid over de film waarin een acteur werd doodgeschoten. Dat ze achteraf ook concludeerden dat The Crow een innemende film is met een geheel eigen karakter heeft de daarna veel goed gedaan.

Het is het totaal van de productie die The Crow naar een hoger plan tilt en ook zijn navolgers zo onverbiddelijk laat verbleken. Lee zet de rol als op zijn lijf geschreven neer ondersteunt door krachtige bijrollen. Ernie Hudson is de goedmoedige poltieagent Albrecht, Michael Wincott is met zijn rauwe stemgeluid en ijzige tronie een uitstekende Top Dollar en Bai Ling, als zijn enge Chinese love interest staat mijlenver van haar latere rol als Shen in Red Corner naast Richard Gere. Ook de sets en decors zijn ondanks het lage budget van ongekende kwaliteit en sfeer waarbij de soundtrack van Graeme Revell naadloos aansluit.
Filmmuziek speelt in iedere film een aanzienlijke rol als het gaat om het overbrengen van sfeer, spanning en emotie. Revell’s score voor The Crow weet hierin op buitengewone wijze in te slagen. Melancholiek zweverig klinken de dudukklanken van Djivan Gasparyan naast de filmnoir en Phillip Marlowe-achtige trompetloopjes van Oscar Brashear tegen de achtergrond van de uitheemse percussie van M.B. Gordy en de dromerige stemmen van Bobbie Page, Darlene Koldenhoven en Chris Snyder. Los van de film brengt Revell al een prachtige soundtrack ten gehore, met de film is het een compositie die werkt als een requiem voor Brandon Lee die de luisteraar meeneemt in een mistig gebied tussen leven en dood.

Er is na het verschijnen van de film veel gespeculeerd over montage en verwijderde scènes tengevolge van Lee’s dood. In de postproduction van de film moest Lee’s gezicht digitaal overgezet worden om de film sluitend te krijgen. Het zou de magie van de film onderuit halen wanneer exact aangegeven zou worden in welke scène Lee digitaal aanwezig is. Wel zijn er enige scènes die onafhankelijk van Lee’s dood uit de film verdwenen zijn. Hieronder vallen ook de veel besproken scènes van Eric Draven’s ontmoeting met de Skull Cowboy, gespeeld door Michael Berryman (The Hill’s Have Eyes, Cut and Run) In de eerste ontmoeting met de Skull Cowboy krijgt Draven te horen waarom dat hij is teruggekeerd uit de dood. “Follow the crow”, zijn de woorden die hij uitspreekt maar later voegt hij daar aan toe: “You work for the living and you bleed.” Dat is ook de reden waarom Draven aan het einde van de film aangeschoten wordt en bloed. Zijn missie, het wreken van zijn dood, zit er dan al op en hij gaat verder om het gekidnapte meisje Sarah te helpen. Als Draven dan aan de trap van de kerk verschijnt waar Sarah gevangen gehouden wordt, staat de Skull Cowboy hem op te wachten. De volgende dialoog volgt:

Cowboy: “Quit screwin’ around…your job is done. The problems of the living are not your concern.”
Eric: “Its not that easy. Get out of my way!”
Cowboy: “You risk everything! I took that risk and lost!”
Eric: “That’s your story.”
Cowboy: “You’ll go in, as a mortal…alone.”
Eric: “I’m already alone.”
Cowboy: “Then choose. Choose and be damned!”

Hierna verdwijnt de Skull Cowboy in een wervelwind van bladeren en volgt de scène waarin Eric Draven de kerk binnengaat, die wel in de film zit. De scène met de Skull Cowboy is niet door Lee’s dood uit de film gehaald maar de producers waren niet tevreden over de effecten en het grimeerwerk van de Skull Cowboy en besloten alle scènes met hem eruit te halen. Dit uiteraard tot groot ongenoegen van acteur Michael Berryman.
Het is een punt van discussie of de scènes met de Skull Cowboy die doen denken aan de rol van Cogliostro in Spawn in The Crow effectief waren geweest. De Skull Cowboy ziet eruit als een zombie gehuld in een lange zwarte jas en een eeuwenoude hoed. Zijn verschijning staat haaks op de esoterische verschijning van Eric Draven’s wandelende dode en had de film een andere lading gegeven. Hoe spijtig voor Berryman het ook is. Wellicht dat hij in het derde vervolg dat gepland staat nog een kans krijgt.

The Crow en zijn following

In de bijna tien jaar die inmiddels verstreken zijn heeft The Crow een geheel eigen plaats weten te bemachtigen in de filmanalen. Helaas niet alleen door zijn kwaliteit maar doordat Brandon’Lee’s dood onlosmakelijk verbonden is aan deze film waarin de dood zo’n cruciale rol speelt. Was Lee omgekomen op de set van een doorsnee martial arts film als zijn eerdere Rapid Fire of Showdown in Little Tokyo dan was zijn naam waarschijnlijk inmiddels in vergetelheid geraakt. The Crow is ook nu nog niet vergeten wat spreekt uit onderstaande reacties.

“De eerste keer dat ik The Crow zag was tijdens een voorpremièrenacht, waarbij ook The Mask en Surviving the Game vertoond werden. Niet zo moeilijk te raden welke film de meeste indruk maakte, maar ondanks het gebrek aan competitie was The Crow vooral dankzij zijn eigen kwaliteiten de uitschieter: een gitzwarte wraakfilm met een onderscheidende stijl, sfeer en lading. En niet te vergeten een perfecte Brandon Lee en wonderschone muziek. Jammer dat Alex Proyas sindsdien nog maar één film heeft gemaakt.”
Klaas Kaptijn, Nijmegen

“Deze film is misschien wel de enige film die het sinistere van zijn stipboek geëvenaard heeft.”
Riza Olcay, Mill

“Ik heb THE CROW voor het eerst gezien in de Levi’s filmnacht (1993) samen met The Mask en de waardeloze 8 Seconds met Luke Perry. Ik vond het een schitterende film vooral het verhaal sprak mij zeer aan. Zo zie je maar dat het goede altijd triomfeert over het kwade.”
Marco Massa, Nijmegen

”Ik ben nog nooit zo onder de indruk en triest geweest na een film. Het was een prachtige film waarvan we de hoofdrolspeler nooit meer zouden zien. Ik zag hem voor het eerst op video bij een vriendin en sindsdien hebben we hem heel vaak samen gekeken. Nog steeds moet ik een traantje wegpinken bij het einde….
Lara van Basten, Badhoevedorp”

“Ik kreeg toen ik negentien werd (en dat is alweer acht jaar geleden) The Crow van mijn zus op video. Ze liep me al een hele tijd aan mijn kop te zeuren dat ik die film maar eens moest gaan kijken. Ze was er zelf helemaal gek van. Ik moet eerlijk zeggen dat ik helemaal niet zo weg ben van dit soort films. Het is allemaal een beetje raar en nep. Toch bleef ik na de film heel stil zitten. Ik heb hem teruggespoeld en meteen nog een keer gekeken. De videoband heb ik nog in de kast staan, de DVD is er onlangs ook bijgekomen. Prachtige film”
Sjoerd Houwens, Groningen

“De enige actiefilm met gevoel”
Indira Schraven, Tiel.

“Eindelijk iemand die eens met goede bedoelingen terugkomt uit de dood en dan ook nog in een zeer mooie film”
Froukje Postma, Apeldoorn

Nalatenschap

The Crow is inmiddels tot een smakeloze franchise geworden die met ieder nieuw deel alleen maar onderstreept hoe ongekend krachtig de enige echte eerste The Crow was. The Crow II: City of Angels was een slappe hervertelling van de eerste film. The Crow III: Salvation was alles behalve een zegen en haast een belediging voor O’Barrs creatie. Een vierde The Crow zit eraan te komen misschien het enige bewijs dat The Crow over de macht beschikt om steeds weer uit de dood te verrijzen. Misschien moeten de producenten zich toch maar eens de woorden van de Skull Cowboy goed in oren knopen: “Quit screwin’ around…your job is done.”

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2003

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here